Kategori: Makaleler

İlk Dörtlük Dilimde Hangi Üniversiteler Var? Küresel ve Yerel Açılardan Karşılaştırmalı Bir Bakış — Bursa’dan Dünyaya Bir Bakış: Üniversiteler ve Sıralamalar Merhaba arkadaşlar! Bugün sizlere “İlk dört yüzlük dilimde hangi üniversiteler var?” sorusunu biraz daha farklı bir açıdan ele alacağım. Ben Bursa’da yaşayan, hem Türkiye’yi hem de dünyayı takip etmeyi seven bir beyaz yaka çalışanı olarak, bu konuda düşündükçe aslında çok geniş bir perspektife sahip olduğumuzu fark ettim. Türkiye’den de, dünyadan da örnekler verecek ve üniversite sıralamalarının her iki coğrafyada nasıl şekillendiğini anlatmaya çalışacağım. Şimdi gelin, ilk dört yüzlük dilim nasıl bir yer ve hangi üniversiteler bu listeye giriyor, ona…

Frenk Üzümü Toprağı Nasıl Olmalı? Giriş: İçimdeki Mühendis ve İnsan Konya’da yaşayan biri olarak, doğa ile ilişkilerim bazen içimdeki mühendisle bazen de içimdeki insanla şekilleniyor. Frenk üzümü gibi narin bir bitkinin nasıl büyüdüğü konusunda hem analitik hem de duygusal bir bakış açım var. İçimdeki mühendis, “Frenk üzümünün sağlıklı büyümesi için doğru toprak pH’ı ve besin dengesi şart!” diye sesleniyor. Tabii ki, bilimsel veriler ışığında doğru bir yaklaşım sergilemek önemli. Ama içimdeki insan da buna karşı koyuyor: “Bu sadece teknik bir mesele değil, toprak da doğanın bir parçası ve bitkilerle olan ilişkimizi anlamak, onları büyütmek bir tür sanat.” Bu yazıda, içimdeki…

Giriş: İnsan ve Gözlemin Sınırları Hiç düşündünüz mü, bir olayı sadece gözlemek ne kadar gerçeği yansıtır? Bir gün parkta otururken insanların birbirleriyle kurduğu sessiz etkileşimleri izledim. Kimisi gülüyor, kimisi kendi dünyasında kaybolmuştu. Bu gözlemler aklıma Osmanlıca bir terimi getirdi: müşâhid. Peki, müşahid ne demek? Sözlükte “gören, gözlemleyen” olarak geçer. Ama felsefi bakış açısıyla düşündüğümüzde, gözlem yalnızca fiziki bir akt değil, epistemolojik ve ontolojik boyutları olan bir süreçtir. Etik ve bilgi kuramı açısından da gözlem, doğruyu yanlıştan ayırt etmede kritik bir rol oynar. Müşahid ve Epistemoloji: Bilgi Kuramında Gözlem Bilgi kuramı açısından müşâhid, bilginin kaynağı ve doğrulanabilirliği sorularını gündeme getirir. John…

Kahve Makinesinde Latte Nasıl Yapılır? Bir Genç Yetişkinin Kahve Hikâyesi Bir sabah, Kayseri’nin soğuk rüzgârı, odamın camını hafifçe sallar ve ben yine uyanmışım. O an hissettiğim tek şey, içimdeki küçük bir boşluk. Kahve, her zaman beni doldurur. Hangi türü olursa olsun, kahveye olan düşkünlüğüm, içimden geçen duyguları dışarıya taşır. Yani kahve sadece içmek için değil, bazen bir dost gibi, bazen de bir sırdaş gibi. Bugün ise bir latte yapma arzusuyla uyandım. Ama ne yazık ki, kahve makinemde tam olarak nasıl yapılacağını bir türlü öğrenemedim. Birçok kez denemiştim ama her seferinde bir eksik kalmıştı. Sütlü, kremsi, yoğun bir latte… İstediğim buydu.…

Geçmişi Anlamanın Bugünü Aydınlatmadaki Önemi Tarih boyunca toplumları ve kurumları anlamak, sadece geçmişi kaydetmekle sınırlı kalmaz; aynı zamanda bugünü yorumlamamıza ve geleceğe dair öngörüler geliştirmemize de olanak tanır. Toplumsal yapılar ve çatışmaların dinamiklerini incelemek, insan davranışlarının ve kurumsal düzenin kökenlerini açığa çıkarır. Bu bağlamda, işlevselci ve çatışmacı yaklaşım, tarihsel perspektif ile toplumsal analiz arasında bir köprü kurar. İşlevselci Yaklaşımın Doğuşu ve Temel İlkeleri 19. Yüzyılın Sonları: Toplumsal Bütünlüğün Vurgulanması İşlevselci yaklaşım, özellikle Émile Durkheim’ın eserlerinde belirginleşir. Durkheim, toplumu bir organizma gibi görür ve her kurumun toplumun bütünlüğü için bir işlev üstlendiğini savunur. Örneğin, dini ritüellerin toplumsal dayanışmayı güçlendirdiğini belirterek, bireysel…

Ay Neden Gökyüzünde Görünmez? Hayatımda Ay’ı çok sık görmedim diyemem. Çocukken, yaz akşamları annemle balkonumuzda oturup Ay’a bakarken, “Bugün Ay neden orada değil?” diye merak ettiğimi hatırlıyorum. Hani bazen bir şeyin yokluğu, onun ne kadar önemli olduğunu anlama yolculuğunun başlangıcı olur ya, işte o zamanlarda Ay’ın kayboluşu bana garip bir şekilde huzursuzluk verirdi. Oysa çok sonraları, biraz büyüdüm ve gökyüzündeki bu nadide ışığın aslında görünmez olma sebeplerini anlamaya başladım. Ay’ın hiç görünmediği zamanlar neden var? Bu yazıda, hem gözlemlerime hem de bilimsel verilere dayalı bir şekilde, Ay’ın neden bazen gökyüzünde kaybolduğuna odaklanacağım. Ay’ın Gökyüzünde Görünmez Olmasının Bilimsel Temelleri Ay’ın neden…

Kaynakların Kıtlığı ve Seçimlerin Önemi: Ita Amirleri Kavramına Ekonomik Bir Bakış Kaynaklar her zaman sınırlıdır. Bu, sadece bir ekonomistin değil, günlük yaşamda seçim yapmak zorunda olan herhangi bir bireyin temel deneyimidir. Elimizdeki zaman, para, enerji ve bilgi kıtlığı; yaptığımız her tercih, göz ardı ettiğimiz diğer seçeneklerle birlikte bir fırsat maliyeti oluşturur. İşte bu çerçevede, “Ita amirleri” kavramını anlamak, yalnızca dilsel bir merak değil, ekonomik karar mekanizmalarını ve toplumsal refahı anlamak açısından da kritik bir hale gelir. Peki, Ita amirleri ne demek ve bu kavram mikro, makro ve davranışsal ekonomi perspektifinden bize neler anlatır? Ita Amirleri: Tanım ve Ekonomik Bağlam Ita…

5 Çayı’nın Adı Nedir? Hadi gelin, şu meşhur 5 çayı meselesini biraz ele alalım. Herkesin “ahh ne güzel, sıcacık bir çay eşliğinde sohbet etmek” dediği, sosyal medya fotoğraflarının olmazsa olmazı, arkadaş buluşmalarının klasikleşmiş öğünü olan bu ritüelin adı, aslında yalnızca bir ad mı, yoksa başka bir şey mi? Bugün 5 çayı’nın adını, geleneklerini, artılarını, eksilerini ve tabii ki üzerine sorgulayıcı birkaç laf edeceğiz. İzmir’de bir genç olarak, kısacası ben size 5 çayı hakkında düşündüklerimi net bir şekilde aktaracağım. Tertemiz, sarkastik ve cesur bir şekilde. 5 Çayı Nedir? Neyin Nesi? Bundan bahsetmeden önce şunu netleştirelim: 5 çayı, aslında bir saatten fazlası,…

Reflü Eş Anlamlısı Nedir? Geçtiğimiz hafta bir arkadaşım, bir akşam yemeğinde şiddetli bir mide yanması yaşadığını söylediğinde, aslında kendisinin bir tür reflü problemi olduğunu fark etti. Ama buna nasıl yaklaşacağını bilemediği için sürekli olarak şikayet ediyordu. Bir yandan “Reflü nedir, eş anlamlısı var mı?” gibi sorular zihnimde belirirken, diğer yandan da ekonomiye dair bildiklerimi hatırladım. Çünkü aslında sağlık ve ekonomi arasında daha güçlü bir bağ olduğunu düşünüyorum. Reflü, ekonomik veriler kadar karmaşık, ama hayatın içinde çok daha sık karşılaşılan bir sorun. Ankara’da büyüdüm, hayatımın bir kısmı burada geçti. Yavaş yavaş sosyal hayatımda da, iş hayatımda da reflü ile ilgili daha…

“Ikına Tıkına” Ne Demek? Tarihsel Bir Perspektif Geçmişi anlamadan bugünü yorumlamak neredeyse imkânsızdır. Dil, kültür ve toplumsal alışkanlıklar, tarih boyunca sürekli evrilmiş ve her dönemin kendine özgü anlatım biçimlerini şekillendirmiştir. İşte bu noktada, halk arasında sıkça kullanılan deyimlerden biri olan “Ikına Tıkına” ifadesi, hem dilsel hem de toplumsal bir tarihsel pencere sunar. Peki, bu ifade nereden geliyor, nasıl evrildi ve günümüzde hangi bağlamlarda kullanılmaya devam ediyor? Orta Çağ ve Osmanlı Öncesi Dönemlerde Dilsel Kökenler “Ikına Tıkına” deyimi, Türkçede doluluk ve sıkışıklık anlamını ifade ederken, kökeni halkın günlük yaşamına ve gözlemlerine dayanmaktadır. Osmanlı öncesi dönem kaynaklarında, özellikle 15. ve 16. yüzyılın…